Woda dla pracowników: przepisy BHP i obowiązki pracodawcy
Dostęp do wody w miejscu pracy nie jest gestem dobrej woli, tylko obowiązkiem wynikającym z przepisów BHP. Zebraliśmy to, co mówią rozporządzenia, i to, co z nich wynika przy organizacji punktu wody w biurze, hali czy na budowie.
Woda zdatna do picia dla każdego pracownika
Podstawą jest §112 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Przepis mówi wprost, że pracodawca jest obowiązany zapewnić wszystkim pracownikom wodę zdatną do picia lub inne napoje. Nie ma tu progu liczby osób ani wyjątku dla małych biur.
Ten sam przepis dodaje, że ilość, rodzaj i temperatura napojów mają być dostosowane do warunków wykonywania pracy oraz potrzeb fizjologicznych pracowników. W praktyce oznacza to, że inaczej wygląda zaopatrzenie biura z klimatyzacją, a inaczej hali produkcyjnej latem.
Przepisy nie narzucają formy. Wodę można udostępnić z instalacji, w butelkach albo z dystrybutora. Liczy się realny, stały dostęp w czasie pracy.
Kiedy sama woda nie wystarcza
Osobne rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 roku w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów określa sytuacje, w których oprócz wody należą się napoje profilaktyczne. Dotyczy to pracy:
- w gorącym mikroklimacie, gdy wskaźnik obciążenia termicznego WBGT przekracza 25°C,
- w zimnym mikroklimacie, gdy wskaźnik siły chłodzącej powietrza WCI przekracza 1000,
- na otwartej przestrzeni przy temperaturze poniżej 10°C lub powyżej 25°C,
- na stanowiskach, gdzie temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C,
- przy wysiłku powodującym wydatek energetyczny powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet w ciągu zmiany.
Napoje mają być dostępne przez całą zmianę roboczą, odpowiednio zimne lub gorące. Ten artykuł jest informacją, a nie poradą prawną — zakres obowiązków dla konkretnych stanowisk ustala się ze służbą BHP.
Dwie rzeczy, które często umykają: napojów ani wody nie wolno zastąpić ekwiwalentem pieniężnym — dodatek do wynagrodzenia nie zwalnia z obowiązku ich zapewnienia. Mają też być dostępne w ilości odpowiadającej rzeczywistym potrzebom, przez całą zmianę, a nie wydawane racjonowane porcje.
Woda dla pracowników biurowych i fizycznych: czym różni się obowiązek
Obowiązek z §112 dotyczy każdego stanowiska. Pracownik biurowy ma takie samo prawo do wody zdatnej do picia jak osoba pracująca na hali, w magazynie czy na budowie. Różnica leży w zakresie: w biurze zwykle wystarczy stały dostęp do wody, a przy pracy fizycznej, na otwartej przestrzeni albo w wysokiej temperaturze mogą dojść napoje profilaktyczne opisane wyżej.
Kiedy należy się woda w pracy? Przepis nie uzależnia tego obowiązku od pory roku ani temperatury — woda zdatna do picia lub inne napoje należą się wszystkim pracownikom. Temperatura i rodzaj wysiłku decydują dopiero o tym, czy oprócz wody trzeba zapewnić napoje profilaktyczne.
W praktyce w biurze sprawdza się jeden punkt wody na piętro lub strefę, a na hali, w magazynie i na budowie — punkty blisko stanowisk, żeby przerwa na picie nie wymagała długiego przejścia. Jak to zorganizować, opisujemy niżej.
Jak zorganizować punkt wody w firmie
Najczęściej wybór sprowadza się do dwóch rozwiązań. Dystrybutor butlowy nie wymaga podłączenia do instalacji, więc postawisz go tam, gdzie zespół faktycznie robi przerwy — w kuchni, na hali czy w zapleczu. Trzeba zaplanować miejsce na pełne i puste butle.
Dystrybutor filtrujący pobiera wodę z instalacji i uzdatnia ją na miejscu. Znika magazynowanie opakowań, ale potrzebne jest przyłącze i sprawdzenie warunków montażu. Różnice zestawiliśmy w porównaniu dystrybutorów.
Przy pracy zmianowej i w obiektach z kilkoma strefami często sprawdza się więcej niż jeden punkt poboru. Rozstawienie urządzeń blisko stanowisk realnie zwiększa ilość wypijanej wody.
Ile wody przygotować
Nie stosujemy jednego przelicznika na osobę, bo zużycie zależy od rodzaju pracy, temperatury i tego, czy zespół pracuje na miejscu przez cały dzień. W biurze hybrydowym zapotrzebowanie potrafi zmieniać się z dnia na dzień, o czym piszemy w poradniku o wodzie w biurze hybrydowym.
Praktyczne podejście to start od ostrożnego zapasu i obserwacja przez dwa, trzy tygodnie. Potem łatwo skorygować częstotliwość dostaw. Więcej wskazówek zebraliśmy w tekście o tym, ile butli zamawiać do biura.
Latem i w okresach wzmożonego wysiłku warto z góry zwiększyć rezerwę, zamiast liczyć na dostawę awaryjną.
Jeśli potrzebujesz konkretnych liczb do pierwszego zamówienia, wyliczenia dla biur 10-, 30- i 50-osobowych zebraliśmy w tekście o tym, ile wody zużywa biuro na osobę.
Co przygotować przed rozmową z dostawcą
Żeby otrzymać konkretną ofertę, przygotuj adres i warunki wniesienia, przybliżoną liczbę osób korzystających z wody, godziny pracy oraz informację, czy masz już urządzenie. Przy kilku lokalizacjach pomaga lista adresów z osobami do kontaktu.
Warto też od razu ustalić zakres obsługi: sanityzację i wymianę filtrów, sposób zgłaszania usterek oraz odbiór pustych butli. W Piastpolu nie pobieramy kaucji za butle, a puste opakowania odbieramy przy kolejnej dostawie.
Warunki ustalamy indywidualnie dla adresu — zasady opisaliśmy w zasadach współpracy. Jeśli chcesz porównać rozwiązania dla swojego biura, zobacz ofertę dla firm.
Często pada też pytanie o kaucję za opakowania. Butle 18,9 l krążą w obiegu zwrotnym i nie wchodzą do ustawowego systemu kaucyjnego — wyjaśniamy to na stronie woda do biura bez kaucji.